De internationale koepel van beurstoezichthouders IOSCO waarschuwt in een nieuw rapport over kwantumcomputers dat blockchainnetwerken, Bitcoin voorop, mogelijk niet op tijd klaar zijn voor een wereld waarin kwantumcomputers bestaande versleuteling kunnen kraken. Het probleem zit volgens de toezichthouders niet alleen in de techniek, maar vooral in de coördinatie die nodig is om gedecentraliseerde netwerken aan te passen.
Toezichthouders vragen om directe actie
In het rapport dat IOSCO deze week publiceerde roept de organisatie de financiële sector op om nu al maatregelen te nemen tegen de risico’s van kwantumcomputing. Blockchainsystemen worden daarbij expliciet genoemd als mogelijk extra kwetsbaar. Dat is opvallend, omdat IOSCO zich doorgaans richt op traditionele kapitaalmarkten, banken en beurzen.
Het centrale begrip in het stuk is ‘crypto agility’: het vermogen van een systeem om cryptografische bouwstenen te vervangen zonder het hele systeem opnieuw te ontwerpen. Een bank kan zo’n wissel centraal doorvoeren. Bij een open netwerk zonder eigenaar ligt dat volgens IOSCO een stuk lastiger.
Waarom Bitcoin kwetsbaar is
Bitcoin gebruikt digitale handtekeningen op basis van elliptische curves. Die zorgen ervoor dat alleen de eigenaar van een privésleutel munten kan verplaatsen. Op een gewone computer is het praktisch onmogelijk om uit een openbare sleutel de bijbehorende privésleutel af te leiden. Een voldoende krachtige kwantumcomputer kan dat in theorie wel, met het zogeheten algoritme van Shor.
Het risico is niet voor elk onderdeel gelijk. Mining en de hashfuncties die het netwerk beveiligen, gelden onder onderzoekers als veel minder kwetsbaar. Het pijnpunt zit bij adressen waarvan de openbare sleutel al zichtbaar is op de blockchain, waaronder oude adressen uit de beginjaren van het netwerk. Wie de basis van het systeem wil opfrissen, vindt meer achtergrond in onze uitleg over wat Bitcoin is.
Ontwikkelaars wegen oplossingen af
Binnen de Bitcoin-gemeenschap liggen al voorstellen op tafel. Het gaat onder meer om een nieuw, kwantumbestendig adrestype en om een migratiepad waarbij oude handtekeningtypes op termijn worden uitgefaseerd. Dat laatste is gevoelig: munten die niet op tijd worden verplaatst, kunnen dan onbruikbaar worden. Daarmee raakt de discussie aan een kernprincipe van Bitcoin, namelijk dat niemand zomaar over andermans saldo kan beslissen.
Precies hier zit de spanning die IOSCO benoemt. Een upgrade van Bitcoin vergt brede instemming van ontwikkelaars, miners, exchanges en gebruikers. Dat proces is bewust traag, wat het netwerk beschermt tegen overhaaste wijzigingen, maar het maakt snelle aanpassing bij een acute dreiging moeilijk.
Tijdlijn blijft onzeker
Over de vraag wanneer een kwantumcomputer daadwerkelijk krachtig genoeg is, lopen de meningen uiteen. Een deel van de onderzoekers spreekt van minstens een decennium, anderen sluiten een kortere termijn niet uit. Sceptici wijzen erop dat claims over kwantumdoorbraken geregeld vooral marketing zijn. Voorstanders van haast stellen dat de kosten van onvoorbereid zijn veel hoger uitvallen dan die van tijdige voorbereiding.
Van een acuut gevaar is op dit moment geen sprake. Wel verschuift de discussie van een technisch nichedebat naar de agenda van toezichthouders, en dat verandert de dynamiek.
Ook relevant voor Europese toezichthouders
IOSCO stelt zelf geen bindende regels op, maar de aanbevelingen werken door in nationaal beleid. De Nederlandse AFM is lid van de organisatie, net als andere Europese toezichthouders. Onder de Europese MiCA-regels moeten cryptodienstverleners al aantonen dat hun IT-beveiliging op orde is. Het ligt voor de hand dat kwantumbestendigheid daarin een steeds grotere rol gaat spelen, zeker voor bewaarders die grote hoeveelheden Bitcoin beheren.
Voor institutionele partijen als ETF-uitgevers en custodians wordt de vraag hoe zij omgaan met een eventuele migratie naar nieuwe adressen. Of het Bitcoin-netwerk tijdig tot consensus komt over een concreet upgradepad, staat nog volledig open.




