Stel je voor dat je loonstrook gewoon klopt, maar dat je salaris niet op je normale bankrekening binnenkomt. Het staat in een digitale portemonnee die rechtstreeks bij de centrale bank wordt beheerd. Voor een deel van de Russische ambtenaren is dat nu al zo. Het Russische ministerie van Financiën betaalt zijn medewerkers sinds kort uit in digitale roebels. Wat is dat precies, en waarom is het belangrijk?
Wat gebeurt er precies?
Het ministerie maakte bekend dat medewerkers hun loon nu in digitale roebels kunnen ontvangen. Dat geld komt binnen op rekeningen die op het platform van de Bank of Russia zijn geopend, de Russische centrale bank.
Het ministerie is daarmee meteen een soort proefkonijn. Een overheid die haar eigen digitale munt aan haar eigen mensen uitbetaalt, laat zien dat ze er zelf in gelooft. En het levert direct praktijkervaring op met echte salarissen in plaats van testtransacties.
Een digitale roebel is geen crypto
Bij “digitaal geld” denk je misschien al snel aan Bitcoin. Toch is de digitale roebel iets heel anders. Het is een zogeheten CBDC, een central bank digital currency. Dat is digitaal geld dat rechtstreeks door de centrale bank wordt uitgegeven en beheerd.
Je kunt het zien als contant geld in digitale vorm. Bij een gewone bankrekening heb je eigenlijk een tegoed bij je commerciële bank. Een digitale roebel is een directe claim op de centrale bank zelf. Er is geen open blockchain waarop iedereen mag meedoen en geen vaste maximale voorraad. De staat houdt de touwtjes stevig in handen.
Precies dat maakt veel cryptoliefhebbers sceptisch. Een centrale partij die elke betaling kan zien, en in theorie ook kan blokkeren of aan voorwaarden kan koppelen, staat haaks op het idee achter Bitcoin.
Volgend jaar ook bij de pinautomaat?
Een digitale munt is pas echt bruikbaar als je er makkelijk mee kunt betalen, of hem kunt omzetten in iets wat je al kent. Daar wordt nu aan gewerkt. Anatoly Aksakov, voorzitter van de commissie voor de financiële markt in de Doema, liet doorschemeren dat pinautomaten volgend jaar ook digitale roebels kunnen verwerken. Je zou je digitale saldo dan gewoon als contant geld kunnen opnemen.
Dat klinkt als een klein detail, maar het is een belangrijke brug. Veel mensen vertrouwen nieuw geld pas als ze weten dat ze er op elk moment weer “gewoon” geld van kunnen maken. De pinautomaat werkt dan een beetje als een nooduitgang. Hij hoeft niet vaak gebruikt te worden, maar het is geruststellend dat hij er is.
Waarom duwt Rusland zo hard?
Rusland bouwt al jaren aan de digitale roebel en schuift de invoering stap voor stap op. Daar spelen ook geopolitieke belangen mee. Sinds de westerse sancties zoekt Moskou naar betaalroutes die minder afhankelijk zijn van het internationale bankensysteem. Een eigen digitale munt, volledig onder controle van de centrale bank, past in dat plaatje.
Tegelijk wil de overheid meer zicht op geldstromen in het eigen land. Bij digitaal centralebankgeld is elke transactie in principe te volgen. Voorstanders noemen dat efficiënt en goed tegen fraude. Critici zien vooral een instrument voor controle.
En hoe zit het met de digitale euro?
Ook in Europa wordt aan een digitale munt gewerkt. De Europese Centrale Bank bereidt de digitale euro voor, maar kiest een duidelijk andere toon. Daar ligt de nadruk op privacy, op limieten voor hoeveel je mag aanhouden en op de vrije keuze van de gebruiker. Of de wetgeving daarvoor er komt, is nog niet zeker.
De Russische aanpak laat zien hoe snel zoiets kan gaan als een overheid doorpakt: eerst ambtenaren uitbetalen, daarna de pinautomaat erbij. De grote vraag voor Rusland is nu of gewone burgers en bedrijven ook vrijwillig overstappen, of dat het bij een project blijft dat vooral van bovenaf wordt opgelegd.
