De Amerikaanse Secret Service heeft 52,8 miljoen dollar aan cryptovaluta bevroren die verbonden is aan Xinbi, een marktplaats op Telegram die als schakel diende in wereldwijde oplichtingsnetwerken. Blockchain-onderzoekers van Elliptic traceerden het geld, het Amerikaanse ministerie van Financien plaatste de marktplaats op de sanctielijst en Xinbi zelf noemde de inbeslagname oneerlijk.
Een marktplaats voor witwassen
Xinbi was geen gewone webshop, maar een besloten bazaar op Telegram waar volgens de Amerikaanse autoriteiten diensten voor witwassen, gestolen data en andere illegale producten werden verhandeld. Het opvallende cijfer is de omvang: naar schatting stroomde er 24 miljard dollar door het platform. Dat maakt Xinbi tot een van de grootste knooppunten voor criminele geldstromen die tot nu toe in kaart zijn gebracht.
De marktplaats werd vooral gebruikt om de opbrengsten van zogeheten pig butchering-fraude weg te sluizen. Bij die vorm van oplichting bouwen criminelen wekenlang een vertrouwensband op met slachtoffers, meestal via chatapps, om ze vervolgens te overtuigen geld te steken in nepbeleggingen. De cryptobetalingen belandden daarna via schakels als Xinbi in het financiele systeem.
Elliptic en het Openbaar Ministerie in actie
De inbeslagname is het resultaat van samenwerking tussen de Secret Service en analysebedrijf Elliptic, dat de geldstromen op de blockchain volgde. Volgens de toelichting van Elliptic konden de fondsen worden bevroren door de transacties terug te leiden naar adressen die aan de marktplaats gekoppeld waren. Het Amerikaanse Openbaar Ministerie bevestigde de actie tegen de door China gerunde marktplaats.
Dat crypto traceerbaar is, blijkt keer op keer het achilleshiel van criminele netwerken. Anders dan vaak wordt aangenomen zijn de meeste transacties op openbare blockchains permanent en zichtbaar. Gespecialiseerde bedrijven koppelen adressen aan diensten en personen, waardoor opsporingsdiensten geldstromen kunnen ontrafelen die met contant geld onzichtbaar zouden blijven.
Onderzoekers zien meer beweging
Ook andere blockchain-analisten volgden de zaak op de voet. Onderzoeksbureau Bitrace deelde recent details over de bewegingen rond de bevroren fondsen, wat laat zien hoe intensief dit soort netwerken tegenwoordig wordt gemonitord.
Xinbi reageerde door de inbeslagname als oneerlijk af te doen. Dat verweer heeft juridisch weinig gewicht, aangezien het platform al door het ministerie van Financien is gesanctioneerd. Sancties betekenen in de praktijk dat Amerikaanse partijen geen zaken meer met de marktplaats mogen doen en dat gelieerde tegoeden kunnen worden geblokkeerd.
Stablecoins in het vizier van toezichthouders
De zaak past in een bredere trend waarin toezichthouders zich richten op de infrastructuur achter cryptofraude in plaats van op individuele oplichters. Vooral stablecoins spelen daarbij een rol, omdat criminelen ze gebruiken om waarde snel en stabiel te verplaatsen. Uitgevers van die munten kunnen tegoeden op sanctielijsten bevriezen, wat opsporingsdiensten een extra hefboom geeft.
Voor de Europese markt is dat relevant omdat de MiCA-regels strengere eisen stellen aan stablecoin-uitgevers en aan de herkomst van fondsen. Naarmate handhavers beter samenwerken met analysebedrijven, wordt het lastiger om grote sommen crimineel geld ongezien door het systeem te schuiven. Of dat de scam-netwerken structureel raakt, hangt af van hoe snel nieuwe marktplaatsen de plek van Xinbi innemen.
