Het privacyproject Zano heeft zijn blockchain een maand teruggedraaid om een inflatiebug te herstellen. Aanvankelijk sprak het team nog over een rollback van één dag, maar een nieuwe verklaring maakt duidelijk dat de keten al is teruggezet naar blokhoogte 3.833.000. Alle transacties van na dat punt zijn daarmee uit de geschiedenis verdwenen.
Van één dag naar een volle maand
Het verschil tussen de eerste aankondiging en de uiteindelijke ingreep is groot. Een rollback van een dag raakt vooral recente transacties en is voor de meeste gebruikers overzichtelijk. Een maand terug betekent dat betalingen, stortingen en opnames uit die hele periode opnieuw moeten worden beoordeeld. In een verklaring die het team op zondag verspreidde, bevestigde Zano dat de keten al op de oudere blokhoogte staat.
De bijstelling roept de vraag op waarom een korte rollback niet volstond. De voor de hand liggende verklaring is dat de fout al langer in het netwerk aanwezig was dan eerst gedacht. Om zeker te zijn dat er geen onterecht aangemaakte munten in omloop blijven, moest het team terug naar een punt waarop de voorraad nog aantoonbaar klopte. De exacte omvang van eventueel misbruik is nog niet duidelijk.
Waarom een inflatiebug zo ernstig is
Een inflatiebug is een fout waardoor munten uit het niets kunnen worden aangemaakt, buiten de vastgelegde uitgifte om. Voor elk netwerk dat waarde ontleent aan een voorspelbaar aanbod is dat een kernprobleem. Het werkt vergelijkbaar met een centrale bank die ongemerkt geld bijdrukt: de bestaande munten verliezen stilletjes aan waarde, zonder dat houders dat direct zien.
Bij privacymunten weegt dit extra zwaar. Zano verbergt, net als vergelijkbare projecten, bedragen en adressen in transacties. Dat beschermt gebruikers, maar maakt het ook lastiger om van buitenaf te controleren of de totale voorraad nog klopt. Eerdere incidenten bij Monero en Zcash lieten al zien dat zulke fouten lang onopgemerkt kunnen blijven. In die gevallen werd de kwetsbaarheid gedicht zonder dat de keten ingrijpend hoefde te worden teruggezet.
Stablecoin Freedom Dollar legt activiteit stil
De gevolgen reiken verder dan de eigen munt van Zano. Freedom Dollar, een stablecoin die op het netwerk draait, besloot alle economische activiteit te pauzeren na het beveiligingsincident. Voor een stablecoin is dat een logische stap: de uitgever moet zeker weten dat elke token gedekt is voordat er weer wordt gehandeld of ingewisseld.
Het laat zien hoe een fout in de onderliggende laag doorwerkt in alles wat erop is gebouwd. Toepassingen die op een blockchain vertrouwen, erven ook de risico’s van die blockchain. Een maand aan geschrapte transacties betekent voor zo’n stablecoin dat mints, terugbetalingen en overboekingen uit die periode handmatig moeten worden rechtgezet.
Rollback raakt aan het principe van onveranderlijkheid
Een blockchain ontleent zijn geloofwaardigheid aan het idee dat bevestigde transacties definitief zijn. Een rollback doorbreekt dat principe bewust. Voorstanders zien het als noodzakelijk herstel: liever een pijnlijke correctie dan een voorraad die niet meer te vertrouwen is. Critici wijzen erop dat een klein team kennelijk in staat is om een maand geschiedenis te wissen, wat vragen oproept over hoe gedecentraliseerd het netwerk in de praktijk is.
Ook in de beginjaren van Bitcoin werd een keer een ernstige fout met een vergelijkbare ingreep hersteld, maar dat gebeurde toen het netwerk nog klein was. Hoe breder een netwerk wordt gebruikt, hoe meer partijen een rollback raakt. Voor Zano hangt veel af van hoe exchanges en dienstverleners omgaan met stortingen en opnames uit de verdwenen periode. Pas als die afwikkeling rond is, wordt duidelijk hoe groot de schade voor gebruikers werkelijk is.
