Japan lijkt na decennia van stagnatie eindelijk uit het dal te klimmen. De inflatie trekt aan en de centrale bank beweegt richting hogere rentes. Voor Bitcoin is dat geen onverdeeld goed nieuws, want juist het goedkope Japanse geld voedde jarenlang de risicobereidheid op wereldwijde markten.
Einde aan decennia van stagnatie
Japan worstelde sinds de jaren negentig met lage groei, lage inflatie en soms ronduit dalende prijzen. De Bank of Japan hield de rente daarom extreem laag, zelfs negatief. Dat beleid moest de economie aanjagen, maar het maakte de yen ook tot de goedkoopste financieringsbron ter wereld.
Nu draait het beeld. De groothandelsprijzen stijgen weer stevig en de lonen trekken aan. Dat vergroot de kans dat de centrale bank de rente verder verhoogt. Voor de Japanse economie is dat een teken van herstel, maar voor internationale beleggers verandert het de spelregels.
De carry trade als motor achter risico
De sleutel zit in de zogeheten yen carry trade. Beleggers lenen goedkoop geld in yen en zetten dat vervolgens uit in beleggingen met een hoger rendement, van Amerikaanse aandelen tot cryptomunten. Zolang de Japanse rente vrijwel nul is, is die strategie bijzonder lucratief.
Stijgt de Japanse rente, dan wordt lenen in yen duurder en het rendementsverschil kleiner. Beleggers hebben dan minder reden om die posities aan te houden. Een deel van dat kapitaal keert terug naar Japan, en dat raakt precies de risicovolle markten waar Bitcoin toe behoort.
Waarom Bitcoin extra gevoelig is
Bitcoin geldt binnen beleggingsportefeuilles nog altijd als een van de meest risicovolle bezittingen. Als de wereldwijde geldstroom krapper wordt, zijn het doorgaans juist die posities die als eerste worden afgebouwd. De liquiditeit die de afgelopen jaren royaal richting crypto vloeide, kan dan opdrogen.
De zomer van 2024 gaf een voorproefje. Toen de Bank of Japan onverwacht de rente verhoogde, ontstond er kortstondig paniek op de markten en dook ook Bitcoin fors omlaag. Het herstel kwam snel, maar de episode liet zien hoe verweven de cryptomarkt is met de bewegingen van de yen.
Geleidelijk beleid als verzachtende factor
Er is ook een tegengeluid. De Bank of Japan is berucht om haar behoedzaamheid en zal rentestappen waarschijnlijk gedoseerd zetten om schokken te vermijden. Een geleidelijke afbouw geeft markten de tijd om zich aan te passen, wat een abrupte uitstroom minder waarschijnlijk maakt.
Bovendien speelt het bredere plaatje mee. Zolang centrale banken elders, met name de Amerikaanse Federal Reserve, richting renteverlagingen bewegen, kan die versoepeling een deel van de Japanse verkrapping compenseren. De netto liquiditeit in het financiële systeem hangt van meer factoren af dan alleen Tokio.
Wat beleggers in de gaten houden
Voor de cryptomarkt is de richting van het Japanse rentebeleid daarmee een van de belangrijkere macrothema’s van het komende jaar. Niet omdat een enkele renteverhoging Bitcoin onderuit haalt, maar omdat het einde van gratis geld een structurele verandering markeert in hoe kapitaal wereldwijd stroomt.
Van een acute dreiging is nog geen sprake. Wel is duidelijk dat de tijd van onbeperkt goedkoop Japans kapitaal op zijn einde loopt. Voor een markt die de afgelopen jaren juist op die overvloed teerde, is dat een ontwikkeling die aandacht verdient.
