Christine Lagarde legt haar functie als president van de Europese Centrale Bank vervroegd neer. De ECB maakte donderdag 29 oktober bekend dat zij op 7 februari 2027 vertrekt, ongeveer negen maanden voordat haar achtjarige termijn eind oktober 2027 zou aflopen. Oud-DNB-president Klaas Knot wordt genoemd als een van de twee favorieten voor haar opvolging.
Vertrek zonder officiële reden
Lagarde informeerde eerst de Governing Council, het hoogste besluitvormende orgaan van de ECB, en Europees Raadsvoorzitter António Costa. De raad reageerde met een staande ovatie. In het persbericht staat geen reden voor het vertrek. Op de persconferentie gaf Lagarde wel een toelichting: zij wil meer ruimte om haar mening te geven en zich bezig te houden met zaken buiten het monetaire beleid. Volgens haar kan ze niet neutraal blijven bij wat er in Frankrijk en de wereld gebeurt.
Lagarde bevestigde het besluit zelf op X.
Volledig onverwacht kwam het niet. Al sinds februari werd gespeculeerd over een vroeg vertrek, zodat president Macron en bondskanselier Merz de opvolging nog kunnen regelen voor de Franse presidentsverkiezingen van april 2027. Het Rassemblement National staat sterk in de peilingen. Een benoeming die vóór die verkiezingen rond is, voorkomt dat een nieuwe Franse regering zich met de keuze bemoeit. De procedure loopt via artikel 283 van het Verdrag betreffende de werking van de EU: de Europese Raad benoemt, na advies van het Europees Parlement en de ECB zelf.
Knot en Hernández de Cos favoriet
Klaas Knot leidde De Nederlandsche Bank van 2011 tot 2025 en gold in de ECB-raad lange tijd als een havik, een bestuurder die inflatiebestrijding boven economische stimulering stelt. Zijn belangrijkste concurrent is Pablo Hernández de Cos, oud-gouverneur van de Banco de España en sinds 2025 topman van de Bank for International Settlements in Bazel. Spanje heeft hem voorgedragen. Ook Bundesbank-president Joachim Nagel wordt genoemd. Wordt het Knot, dan krijgt de ECB de eerste Nederlandse president sinds Wim Duisenberg, die de bank van 1998 tot 2003 als eerste leidde.
Een benoeming van Knot heeft wel een prijs voor Nederland. Landen hebben doorgaans maar één zetel in de directie, waardoor Frank Elderson dan waarschijnlijk moet plaatsmaken. Daarbij komt dat Isabel Schnabel op 3 januari 2027 naar het IMF vertrekt en de termijn van hoofdeconoom Philip Lane op 31 mei 2027 afloopt. Binnen vijf maanden wisselt zo de helft van de zeskoppige directie. Die posten worden naar verwachting als pakket verdeeld tussen de grote eurolanden.
Rente op 2,5 procent, Franse obligaties onrustig
Op dezelfde dag hield de ECB de depositorente op 2,5 procent. Dat is de rente die banken ontvangen als ze geld bij de centrale bank stallen, en daarmee het anker voor leenkosten in de hele eurozone. Onrust op de Franse obligatiemarkt drijft die leenkosten intussen op. Een staatsobligatie is in feite een lening aan de overheid; als beleggers meer rente eisen voor Franse schuld, werkt dat door in hypotheken en bedrijfsleningen elders.
Voor de cryptomarkt is vooral de richting van het rentebeleid relevant. Lagere rentes maken risicovolle beleggingen doorgaans aantrekkelijker, strengere rentes doen het omgekeerde. Een havikse opvolger kan de rente langer hoog houden, een duifachtige juist sneller verlagen. Welke kant het opgaat, valt nu nog niet te zeggen. Het rentebesluit is bovendien een collectief besluit van de hele raad, niet van de president alleen.
Digitale euro verliest zijn belangrijkste pleitbezorger
Lagarde stond bekend als uitgesproken criticus van Bitcoin. Ze noemde crypto eerder speculatief en in wezen waardeloos, een kijk die botst met het idee van wat Bitcoin is: schaars, digitaal geld buiten de controle van centrale banken. Tegelijk was zij de drijvende kracht achter de digitale euro, een project dat nog vastzit in politieke onderhandelingen in Brussel.
Haar opvolger krijgt invloed op drie dossiers die de Europese cryptosector direct raken: het tempo van de digitale euro, de houding tegenover private stablecoins en de rol van de ECB naast de MiCA-regels, die het toezicht op cryptobedrijven in de EU regelen. Of een nieuwe president daar een andere toon aanslaat, hangt sterk af van wie het wordt. Costa zei dat het benoemingsproces direct is gestart.
