Zeldzame Pokémonkaarten hebben de afgelopen jaren beter gerendeerd dan Bitcoin, goud en de Amerikaanse aandelenmarkt. De CardTrack 100, een index van gewaardeerde topkaarten, staat sinds september 2021 op een rendement van 150,7 procent. Dat cijfer laat zien hoe serieus een deel van de markt verzamelobjecten inmiddels neemt, maar het verdient ook een kritische blik.
Index van honderd topkaarten loopt ver voor
De CardTrack 100 volgt de prijzen van honderd zeldzame Pokémonkaarten die door een gespecialiseerd bureau zijn beoordeeld op hun staat. Zo’n beoordeling, de zogeheten grading, bepaalt grotendeels de waarde: een kaart met een perfecte score kan een veelvoud opbrengen van een identiek exemplaar met een kleine kras. Volgens de berekeningen bleven Bitcoin, goud en de S&P 500 ruim achter bij de kaartenindex over dezelfde periode.
Verzamelaars behandelen topkaarten daardoor steeds vaker als alternatieve belegging en niet langer als speelgoed. De parallel met kunst, horloges en klassieke auto’s ligt voor de hand: schaarse fysieke objecten met een vaste groep kopers die bereid is fors te betalen voor de beste exemplaren.
Startpunt kleurt de vergelijking
De keuze voor september 2021 als beginpunt is niet neutraal. Voor Bitcoin viel die maand in de aanloop naar de toenmalige recordtop van november 2021, waarna een lange en diepe bearmarkt volgde. Wie vanaf een hoog niveau meet, krijgt voor Bitcoin onvermijdelijk een bescheidener rendement dan bij een meting vanaf een dieptepunt. Voor de actuele Bitcoin koers geldt bovendien dat de markt de afgelopen weken onder druk stond, wat de vergelijking op dit moment extra ongunstig maakt.
Dat maakt de prestatie van de kaarten niet minder opvallend, maar het betekent wel dat een ander meetmoment een heel ander beeld kan opleveren. Rendementsvergelijkingen tussen beleggingscategorieën zijn zelden robuust over elke willekeurige periode.
Liquiditeit en kosten blijven buiten beeld
Een index van verzamelobjecten verschilt wezenlijk van een koers van Bitcoin of een aandelenindex. Bitcoin wordt dag en nacht verhandeld, met een prijs die op elk moment zichtbaar is. Een zeldzame kaart wisselt soms maar een paar keer per jaar van eigenaar, vaak via veilinghuizen. De indexwaarde rust daardoor op relatief weinig transacties.
Daarnaast drukken bijkomende kosten op het werkelijke rendement. Denk aan gradingkosten, veilingcommissies, verzending, verzekering en opslag. Die posten zitten niet in een kale prijsindex, terwijl een belegger in een ETF of op een beurs met een fractie daarvan te maken heeft. Ook het selectie-effect speelt mee: een index van de honderd meest gewilde kaarten laat vooral de winnaars zien.
Schaarste als gedeeld verhaal
Toch is er een raakvlak met Bitcoin. Beide ontlenen hun waarde voor een groot deel aan schaarste en aan een gemeenschap die die schaarste erkent. Bij Bitcoin is het aanbod vastgelegd in de code; bij een eerste druk van een populaire kaart is het aanbod historisch bepaald en slinkt het door beschadiging en verlies. Het dertigjarig bestaan van Pokémon dit jaar geeft de nostalgie onder kopers die met de kaarten opgroeiden extra lading.
Het verschil zit in de schaal. De markt voor topkaarten is klein en kwetsbaar voor modegevoeligheid: als de groep kopers krimpt of de belangstelling verschuift, kan het prijsniveau snel wegzakken zonder dat er een diepe markt is om dat op te vangen.
Fiscale behandeling verschilt per land
Voor Nederlandse bezitters speelt nog een praktisch punt. Crypto valt in box 3, maar ook verzamelobjecten die primair als belegging worden aangehouden kunnen daar onder vallen, terwijl spullen voor eigen gebruik zijn vrijgesteld. Waar die grens precies ligt bij een kaartencollectie is niet altijd eenduidig. Met de aangekondigde overgang naar een box 3-stelsel op basis van werkelijk rendement wordt die vraag voor verzamelaars met een waardevolle collectie de komende jaren alleen maar relevanter.
