Strategy, het bedrijf van Michael Saylor, wil uitgroeien tot de Bitcoin-bank van de wereld. Die ambitie staat haaks op het oorspronkelijke idee achter Bitcoin: een geldsysteem dat zonder bank werkt. Tegelijk woedt onder ontwikkelaars een heel ander debat, namelijk hoe groot het netwerk zelf mag worden.
Van softwarebedrijf naar financiële tussenpersoon
Strategy begon als softwarebedrijf en veranderde in een beursgenoteerde bitcoinkluis. Het bedrijf koopt bitcoin met geld dat het ophaalt via aandelen, converteerbare obligaties en preferente aandelen. Zo’n obligatie is in feite een lening: beleggers geven geld aan het bedrijf en krijgen daar rente voor terug. Saylor gaat nu een stap verder. Hij wil dat Strategy een instelling wordt die met bitcoin als onderpand krediet en rendement aanbiedt aan beleggers. Strategy zelf omschrijft dat als digitaal krediet.
Het model werkt als een bank die op een bitcoinbalans rust. Beleggers die zelf geen bitcoin willen beheren, krijgen een vaste uitkering. Strategy gebruikt het opgehaalde kapitaal om nog meer bitcoin te kopen. De opbrengst hangt dus sterk af van de koers van het onderliggende bezit.
Een systeem dat juist banken overbodig moest maken
Dat schuurt met de filosofie van Bitcoin. Het netwerk ontstond in 2009, vlak na de financiële crisis, als alternatief voor een systeem dat op vertrouwen in tussenpersonen leunt. Wie een eigen node draait, kan elke transactie zelf controleren zonder toestemming van wie dan ook. Volgens een analyse van de groeiende spanning tussen Strategy en de basislaag past de volledige blockchain nog altijd op een harde schijf van 1 terabyte. Een gewone consument kan het hele grootboek dus thuis bijhouden.
Een bank met bitcoin op de balans brengt precies de tussenpersoon terug die het netwerk wilde omzeilen. Klanten van zo’n instelling bezitten geen bitcoin, maar een vordering op een bedrijf. Daarmee keert ook het tegenpartijrisico terug. Voor wie wil weten hoe de basislaag zonder bank functioneert, legt onze uitleg over wat Bitcoin is de principes op een rij.
Ontwikkelaars strijden over de groei van het netwerk
Terwijl Strategy bovenop het netwerk een financiële laag bouwt, zijn ontwikkelaars het oneens over wat er op de blockchain zelf thuishoort. Het afgelopen jaar ging die discussie vooral over de ruimte voor gegevens die niets met betalingen te maken hebben. Bitcoin Core verruimde die ruimte. Een deel van de gemeenschap stapte daarom over op alternatieve nodesoftware zoals Bitcoin Knots, die zulke data strenger filtert.
De kern van dat debat raakt aan dezelfde vraag als de plannen van Strategy. Blijft Bitcoin een compact systeem dat iedereen zelf kan controleren, of groeit het uit tot infrastructuur waarop grote partijen hun diensten bouwen? Een kleine blockchain houdt de drempel om een node te draaien laag. Meer gebruik en meer data verhogen die drempel geleidelijk.
Concentratie als risico voor de markt
Strategy is inmiddels de grootste bedrijfsmatige bezitter van bitcoin. Die concentratie maakt het bedrijf belangrijk voor de bredere markt. Zolang de koers stijgt, versterkt het model zichzelf: een hogere beurswaarde maakt goedkoper kapitaal mogelijk en daarmee nieuwe aankopen. Bij een langdurige daling werkt hetzelfde mechanisme de andere kant op. Dan komen de rentelasten op de preferente aandelen en obligaties zwaarder op de balans te drukken.
Voorstanders zien in Strategy een brug die institutioneel geld naar bitcoin leidt. Critici wijzen erop dat juist zo’n brug het systeem kwetsbaarder maakt voor de fouten van één partij. Beide kampen hebben een punt, en van een beslechte discussie is nog geen sprake.
Toezicht ontbreekt nog
Formeel is Strategy geen bank en valt het niet onder bankentoezicht. Het bedrijf haalt geld op via de kapitaalmarkt en valt onder de regels voor beursgenoteerde ondernemingen. Noemt Saylor het een Bitcoin-bank, dan is dat dus eerder een strategische ambitie dan een juridische status. Of toezichthouders zo’n bitcoingedreven kredietverstrekker op den duur anders gaan behandelen, is nog een open vraag. De omvang van Strategy maakt die vraag wel steeds relevanter.
